Türkiye birinci sefer kıtalararası füze maksadını açıkladı

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Milli Savunma Bakanlığı Araştırma ve Geliştirme Merkezi’nin 5 Mayıs’ta Yıldırımhan füzesini tanıtması Türkiye savunma sanayi için bir dönüm noktası oldu.

Yıldırımhan’ın duyurulmasıyla birlikte Türkiye birinci kere kıtalararası balistik füze (ICBM) geliştirme niyeti ve gayesini ilan etti.

İstanbul’da düzenlenen SAHA 2026 savunma fuarında yapılan tanıtımda füzenin bir modeline ve planlanan teknik özelliklerine yer verildi.

BBC Türkçe‘ye konuşan uzmanlar Yıldırımhan’ı Türkiye’nin milletlerarası bir aktör olma argümanının bir kesimi olarak yorumluyor.

Füzenin açıklanan menzilinin Türkiye’nin savunma gereksinimlerinin ötesinde olduğunu vurgulayan birtakım uzmanlar ise bunun Ankara’nın “potansiyel rakiplerinde” soru işaretleri oluşturabileceğini söylüyor.

‘Türkiye global çapta tesir sahibi olmaya çalışıyor’

Kadir Has Üniversitesi Milletlerarası Alakalar ve Siyaset Bilimi kısmından Prof. Dr. Serhat Güvenç, Türkiye’nin Yıldırımhan üzere bir füze geliştirerek “Gerektiğinde tek başına stratejik caydırıcılık yeteneğine sahip olmayı hedeflediğini” söylüyor:

“Bu şayet Türk dış siyasetinin karar vericilerinin bilgisi dahilinde yapılan bir şey ise Türkiye’nin global çapta tesir sahibi olmaya çalıştığı biçiminde yorumlanabilir.”

İngiltere merkezli Milletlerarası Stratejik Çalışmalar Enstitüsü (IISS) kıdemli uzmanlarından Mark Fitzpatrick de Türkiye’nin Yıldırımhan üzerinde çalıştığını duyurmasının “kendine yeni bir rol biçtiği” manasına geldiğini söylüyor.

Yeditepe Üniversitesi öğretim Üyesi Doç. Dr. Furkan Kaya ise “Artık her ülkenin kendi güç kapasitesini, askeri kapasitesini maksimize etme zorunluluğunun ortaya çıktığı bir dönemdeyiz” diyor.

BBC Türkçe‘ye konuşan memleketler arası alakalar uzmanı, kelamlarını şöyle sürdürüyor:

“Türkiye’nin bunu ilan etmesi ‘Ben yalnızca bölgesel bir aktör değilim, birebir vakitte global denklemde dikkate alınması gereken bir güç merkezine de dönüşmeye başladım, dönüşüyorum’ iletisini içeriyor.”

‘Kafa karışıklığına yol açtı’

Yıldırımhan füzesinin tanıtılması, savunma endüstrini yakından takip edenler için beklenmedik bir gelişme oldu.

İzmir Ekonomi Üniversitesi’nden Doçent Doktor Sıtkı Egeli, BBC Türkçe‘ye yaptığı değerlendirmede “Bugüne kadar açık kaynaklar temelinde [Yıldırımhan ile ilgili] rastgele bir ipucu yoktu, açıkçası bir sürpriz olarak çıktı” diyor.

Kitle imha silahları ve nükleer caydırıcılık üzere bahislerde uzmanlaşan Egeli, Yıldırımhan’ın 6.000 kilometre olarak açıklanan menzilinin “Türkiye’nin bugüne kadar söylem ettiği, yetkililerin söylediği sayıların çok ötesinde” olduğunu vurguluyor ve ekliyor:

“Türkiye’nin mevcut ve potansiyel rakip ile hasımlarının aklında çok farklı soru işaretleri ve kuşkular, münasebetiyle reaksiyonlar oluşturacaktır.”

Türk ordusunun envanterinde ROKETSAN üretimi Bora ve Tayfun üzere 300 kilometre menzilli balistik füzeler var.

Yine ROKETSAN’ın geliştirmekte olduğu Cenk orta menzilli balistik füzesinin de 2.000 kilometre menzile sahip olması bekleniyor.

Mark Fitzpatrick de Türkiye’nin kıtalararası balistik füze geliştirmesinin “kafa karışıklığına” yol açtığını söylüyor:

“Mutlaka ki Türkiye’nin imkanlarını ortaya koyuyor. Savunma sanayi gücü ve stratejik bir gövde gösterisi. Lakin görebildiğim kadarıyla 6.000 kilometre menzil, Türkiye’nin muhtaçlıklarının çok ötesinde.”

Tanıtım sinemasında ABD detayı

Yıldırımhan’ın menzili milletlerarası basında da tartışmalara yol açtı.

Financial Times gazetesi, füze ile ilgili yaptığı haberde “Türkiye, ana kara ABD’yi vurabildiği argüman edilen yeni füzesini tanıttı” manşetini kullandı.

Haberde, Yıldırımhan’ın tanıtım görüntüsünde ABD’nin gaye alındığı manzaralara yer verildiği vurgulandı.

BBC Türkçe‘nin incelediği tanıtım görüntüsünde ABD’nin doğu yakası olduğu anlaşılan bir bölgede patlamalar görülüyor.

Mark Fitzpatrick, Yıldırımhan’a Batı’dan gelen yansılar hakkında şunları söylüyor:

“Bu mevzuyu dikkatle takip edenlerin başları karışık. Tanıtım görüntüsünde neden Amerika’daki amaçların vurulabileceğinin gösterildiğini soruyorlar.

“Açıkçası bu hem aşağılayıcı hem de şaşırtan. Yıldırımhan füzesi 6.000 kilometre menziliyle ABD’yi vuramaz. O vakit neden vurabileceğine dair bir görüntü gösteriliyor?”

BBC Türkçe’nin ulaştığı Milli Savunma Bakanlığı konuyla ilgili sorularımızı yanıtlamadı.

‘NATO üyeleri güvenlik muhtaçlıklarını gözden geçiriyor’

Türkiye, NATO’nun nükleer caydırıcılık şemsiyesi altında yer alıyor.

Normal koşullarda ABD üzere müttefiklerin sağladığı güvenlik taahhütleri ve bir müttefike hücumun öbür tüm müttefiklere taarruz sayıldığı “Beşinci Madde” Türkiye dahil tüm üyeler için güvenlik taahhüt ediyor.

Ancak ABD Başkanı Donald Trump’ın NATO’ya yönelik açıklamaları ve ABD güçlerini Avrupa’dan çekebileceğine dair tabirlerin ittifakın geleceğine dair önemli soru işaretleri ortaya koydu.

Serhat Güvenç, “kurallar temelli milletlerarası sistemin çözüldüğünü” ve bu türlü bir siyasi ortamda ittifakların ve milletlerarası mutabakatların devletlerin kararları üzerinde “eskisi kadar tesiri olmayabileceğini” vurguluyor.

Mark Fitzpatrick de ABD’nin durumu sebebiyle NATO üyelerinin “güvenlik muhtaçlıklarını gözden geçirdiğini” vurguluyor:

“Bence Trump’ın bu yaklaşımı Türkiye’nin kendini savunmak için farklı metotlar geliştirme isteğini hızlandırıyor.”

Furkan Kaya ise Yıldırımhan’ın geliştirilmesinin Türkiye’nin “geri adım atmayan ülke algısını güçlendirdiğini” savunuyor:

“Türkiye’nin kıtalararası balistik füzeye sahip olma tezi NATO içerisinde ‘acaba Türkiye bağımsız bir stratejik eksen oluşturuyor mu?’ biçiminde tartışmaları tetikleyebilir.

“Yıldırımhan üzere bir sistemin ortaya çıkmasını Türkiye’nin savunma sanayindeki bağımsızlığını, stratejik caydırıcılığını, global güç projeksiyonunu ve diplomatik pazarlık kapasitesini arttıran bir gelişme olarak yorumlamak gerekiyor.”

‘Türkiye’nin nükleer hevesleri olduğuna dair bir bildiri üzere okunabilir’

Kıtalararası füze projesi, beraberinde nükleer silah tartışmasını da getiriyor.

Dünyada çok az ülkenin envanterinde kıtalararası balistik füze bulunuyor.

Bu şekil mühimmata sahip ülkelerin başında Rusya, ABD ve Çin yer alıyor.

Bunun yanı sıra İngiltere, Fransa, Hindistan, Kuzey Kore, İsrail ve İran’da da az sayıda karadan ya da denizaltından fırlatılabilen füzeler var.

Teknik olarak bu füzeler konvansiyonel savaş başlıkları ile kullanılabilse de ekseriyetle nükleer başlık taşıyorlar.

Furkan Kaya, Yıldırımhan’ı “Türkiye’nin global barış vizyonunun bir manifestosu” olarak tanım ediyor ve ekliyor:

“Kesinlikle bir nükleer savaş yahut öteki bir kıtayı vurmak, öbür bir ülkeyi gaye almak üzere bir maksadı bir hedefi olamaz. Esasen Türk tarihinde de hiç bu türlü bir hedef görülmemiştir.”

Serhat Güvenç ise “Türkiye’ye kuşkuyla bakanlar için bu Türkiye’nin nükleer hevesleri olduğuna dair bir bildiri üzere okunabilir” diyor.

Ankara Nükleer Silahların Yaygınlaşmasını Tedbire Antlaşması’na (NPT) taraf ülkelerden biri. Bu çerçevede nükleer silahlara sahip olmamayı taahhüt ediyor.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Şubat’ta CNN Türk’ten Ahmet Hakan’ın “Türkiye’nin nükleer silaha sahip olması gerekir mi?” sorusuna sessizlik ile karşılık vermiş, bu reaksiyonu günlerce konuşulmuştu.

‘Türkiye-İsrail rekabetini artıracak’

Bazı uzmanlara nazaran Türkiye’nin bu türlü bir füze inşa etme niyeti İsrail ile bağlantıları de etkileyebilir.

Mark Fitzpatrick, Türkiye’nin “tehlikeli bir mahallede yaşadığını ve nükleer silahlara sahip potansiyel rakipleri olduğunu” vurgulayarak ekliyor:

“Bu adımla birlikte Türkiye ve İsrail ortasındaki rekabet potansiyelinin artacağını düşünüyorum.”

Serhat Güvenç ise Yıldırımhan için “Aslına bakarsanız İsrail’i direkt tehdit etmez ya da ek bir tehdit oluşturmaz. Ancak İsrail’de Türkiye’yi İran’a çevirme meraklılarının ekmeğine yağ sürecek bir gelişme üzere de görülebilir” yorumunu yapıyor.

Türk ve İsrailli yetkililer ortasındaki tansiyon, Hamas’ın İsrail’e yönelik 7 Ekim taarruzları ve İsrail’in buna karşılık Gazze’ye askeri operasyon başlattığı 2023’ten bu yana artarak sürüyor.

‘Saha testleri için çalışmalar sürüyor’

Yıldırımhan, Türkiye’nin birinci sıvı roket yakıtlı ve hipersonik süratte seyir yapabilen mühimmatı olarak tanıtıldı.

Dört adet roket motoru bulunan füzenin ses suratının 25 katına kadar ulaşabildiği belirtiliyor.

MSB’nin açıklamalarına nazaran Yıldırımhan, sıvı nitrojen tetroksit ve türevi yakıtlar kullanıyor. Bu yakıtlar MSB AR-GE merkezi tarafından yerli imkanlarla üretiliyor.

Bakanlık, üç ton harp başlığı taşıma kapasitesi olduğu vurgulanan Yıldırımhan’ın laboratuvar test süreçlerinin muvaffakiyetle tamamlandığını açıkladı.

Saha testleri hakkında ise “çalışmalar planlanan takvim doğrultusunda sürdürülmektedir” tabirleri kullanıldı.

Uzmanlar, resmen tanıtılmış olsa da Yıldırımhan’ın şimdi geliştirilme etabında olduğunu vurguluyor.

Sıtkı Egeli, savunma fuarında sergilenen füze modeli hakkında “basit ve sembolik bir maket olduğu ve üretilecek füzenin yapısı ve uçuş özellikleri prestijiyle bundan daha farklı olması beklenmeli” yorumunu yapıyor.

Serhat Güvenç de Yıldırımhan için “olgunlaşmaya muhtaç bir fikir” diyor.

Türkiye’nin hâlihazırda orta menzilli balistik füze geliştirme evresinde olduğunu kaydeden Güvenç, kelamlarını şöyle sürdürüyor:

“2.000 kilometre menzil ile ilgili sınamalarla boğuşurken birden 6.000 kilometre menzile çıtayı koymak Türkiye’nin elindeki kaynaklarla ve Türkiye’nin güvenlik öncelikleriyle pek uyumlu üzere durmuyor.”

Yıldırımhan füzesinin saha testlerinin ne vakit, nerede ve hangi kurallarda gerçekleştirileceğine dair resmi açıklama yapılmadı.

İlgili haberler