Gelir vergisinde son üç güne girilirken Maliye eksik yapılan beyanları yakın takibe aldı

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Gelir Yönetimi Başkanlığı (GİB), yıllık gelir vergisi beyannamelerinin verilmesi için son günlere girilirken yapay zeka takviyeli tahlil sistemleriyle, beyan dışı bırakılan ya da düşük beyan edilen gelirleri tespit etmeye başladı.

AA muhabirinin, Hazine ve Maliye Bakanlığından edindiği bilgilere nazaran, 2025 yılında elde edilen gelirlere yönelik yıllık gelir vergisi beyannamelerinin verilmesi için tanınan müddet 31 Mart’ta dolacak.

Beyan için son üç günlük periyoda girilirken mükelleflerin, tüm gelir ögelerini eksiksiz, gerçek ve vaktinde bildirmesi gerekiyor. Bu kapsamda, bilhassa gayrimenkul sermaye iradı (kira gelirleri), beyan gereken fiyat gelirleri, menkul sermaye iratları (faiz, temettü gibi) ile paha artış çıkarları elde eden mükelleflerin, yasal müddet içinde beyannamelerini vermesi değer taşıyor.

GİB’in geliştirdiği yapay zeka dayanaklı sistemler ile tüm mükellefler artık kapsamlı ve kesintisiz biçimde izleniyor. Bankalar, finans kuruluşları ile kamu ve özel kesimden temin edilen datalar tek merkezde toplanıyor. Bu bilgiler yönetimin beyan ve bildirim sistemleriyle entegre ediliyor. Bu sayede mükelleflerin beyanları ile fiili ekonomik faaliyetleri karşılaştırılıyor, para akışları, tahsilat süreçleri ve süreç hacimleri üzerinden yapılan tahlillerle uyumsuzluklar tespit ediliyor. Böylelikle, beyan dışı bırakılan karların ortaya çıkarılması kolaylaşıyor.

Zarar beyan edenler ve düşük matrahlı beyanname verenler yakın izlemede

Sistem, gelir ile beyan edilen kar ortasındaki uyumsuzlukları, olağan dışı ciro dalgalanmalarını ve sektörel gerçekliklerle örtüşmeyen finansal davranışları inceleyerek dikkat cazibeli sapmaları belirliyor.

Bu çerçevede, daima ziyan beyan eden işletmeler, matrahsız yahut düşük matrahlı beyannameler sunan mükellefler, bölüm ortalamalarından besbelli halde ayrışanlar ile banka ve POS datalarıyla beyanları ortasında uyumsuzluk bulunanlar, öncelikli ele alınıyor.

Yapılan sektörel tahlil ve karşılaştırmalar sonucunda, uzun mühlet ziyan eden yahut düşük kar bildiren işletmelerin, ticari bir sonuçtan çok ayrıntılı incelenmesi gereken kıymetli bir risk göstergesi olduğu bedellendiriliyor.

Gayrimenkul piyasası mercek altında

Ayrıca, Mekansal Bilgi Tahlili (MEVA) Projesi’yle gayrimenkul kesimine yönelik alım-satım süreçleri ayrıntılı incelenerek kapsamlı fiyat tahlilleri gerçekleştiriliyor.

Taşınmazların pozisyonu, imar durumu, metrekare ünite pahaları, bölgesel arz-talep istikrarı, ulaşım imkanları ve sosyoekonomik göstergeler birlikte bedellendiriliyor.

Uydu imajları, tapu kayıtları ve coğrafik bilgi sistemleri bilgileri entegre edilerek, piyasa bedelinden sapmalar tespit ediliyor. Böylelikle, satış bedeli ile beyan edilen kıymetler karşılaştırılıyor, emsal nitelikteki taşınmazlara ait emsal tahlilleriyle fiyat tutarlılığı sorgulanıyor ve anomali gösteren süreçler riskli olarak belirleniyor.

Kira gelirleri tahlil ediliyor

Gelir Yönetimi, kira gelirlerine ait de saha çalışmalarıyla desteklenen kontroller yürütüyor. Kiracı ve mesken sahipleriyle gerçekleştirilen direkt görüşmelerden elde edilen bulgular, elektrik, su ve doğal gaz abonelik bilgileri, kullanım sürekliliği, tüketim yoğunluğu ve abonelik sahipliği üzere göstergelerle birlikte çapraz denetime tabi tutuluyor. Bu kapsamda, taşınmazların fiili kullanım durumu yüksek doğrulukla tespit edilerek, dönemsel tüketim dataları üzerinden kira bağının varlığı ve sürekliliği tahlil ediliyor.

Bu bilgilerle, beyan edilen kira gelirleri ile fiili kullanım ve piyasa şartlarına dayalı kira pahaları mukayeseli bedellendiriliyor.

Düşük beyan, hiç beyan etmeme yahut muvazaalı (danışıklı) kullanım üzere riskli durumlar ortaya çıkarılıyor.

Temettü ve kar hissesi gelirlerinde beyan ahengi yakından izleniyor

Öte yandan, menkul sermaye iradı gelirlerine yönelik kontroller de genişletildi.

Merkezi Kayıt Kuruluşundan (MKK) temin edilen datalar, pay senedi süreçleri, temettü ve kar hissesi dağıtımları, portföy büyüklükleri ve süreç hacimleri üzerinden tahliller yapılarak, mükellef bazında gelir akışları ayrıntılı biçimde izleniyor. Bu bilgiler, beyan edilen gelirlerle karşılaştırılarak, uyumsuzluklar eksik beyanlar ve riskli süreçler tespit ediliyor.

Özellikle yüksek gelir kümesinde yer alan mükellefler bakımından ağırlaştırılan bu çalışmalar kapsamında, gelirlerin sürekliliği, dağıtım devirleri ve yatırım davranışları da dikkate alınarak, kapsamlı risk profilleri oluşturuluyor.

“Vergiye istekli ahengin artırılması temel öncelik”

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, eksik yapılan yahut hiç yapılmayan beyanlar nedeniyle mükelleflerin ilerleyen süreçte cezalı tarhiyat, vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi üzere mali yaptırımlarla karşılaşabileceğine dikkati çekerek, “Gelişmiş tahlil ve karşılaştırma sistemleri sayesinde beyanlar ile gelir ortasındaki uyumsuzluklar süratli ve aktif biçimde tespit edilebiliyor. Mükelleflerimizin, rastgele bir cezai süreçle karşılaşmamak için son gün yoğunluğunu beklemeden beyannamelerini gözden geçirmesi ve eksikliklerini tamamlaması kıymet taşıyor.” dedi.

Vergiye istekli ahengin artırılmasının, hem kamu maliyesinin sürdürülebilirliği, hem de vergi adaletinin sağlanması açısından temel öncelik olduğunu belirten Şimşek, kayıt dışı iktisatla uğraşın kararlılıkla sürdürüleceğini vurguladı.

Şimşek, dijitalleşme ve yapay zeka dayanaklı kontrol altyapısı sayesinde, daha şeffaf, adil ve aktif bir vergi sisteminin güçlendirilmesinin hedeflendiğini kaydetti.