Çikolata kistinin ‘uzun yıllar süren’ teşhisini hızlandırabilecek buluş

0

BEĞENDİM

ABONE OL

News

0

Dünyada yaklaşık 190 milyon bayan endometriozis (çikolata kisti) hastası ve bu hastalığın teşhisi hâlâ çok uzun yıllar alabiliyor.

Oxford Üniversitesi’nde denenen yeni bir tarama tekniğiyse, bu hastalığın daha erken teşhis edilebilmesi için umutları artırdı.

Yeni teknik, klâsik taramalarda ekseriyetle gözden kaçan erken evre endometriozis bölgelerini tespit etmek için tomografi (CT) taramalarını moleküler bir izleyiciyle birlikte yapıyor.

Bilim insanları, daha geniş çaplı çalışmalarda da doğrulanması halinde, bu tekniğin bayanların yaşadıkları semptomlara daha süratli açıklama getirilmesine yardımcı olabileceğini söylüyor.

Endometriozis dünya genelinde her 10 bayandan birini etkiliyor.

Çikolata kisti de denen bu hastalık, rahim içini kaplayan dokuya emsal hücrelerin bedenin öteki bölgelerinde büyümesiyle ortaya çıkıyor. Birçok vakit şiddetli ağrılara neden olabiliyor. Teşhis konulması ise ortalama dokuz yılı bulabiliyor.

Semptomları neler?

Belirtiler çok şiddetli ve çeşitli olabiliyor; çok sancılı ve ağır adet devri, yorgunluk ve karın ağrısı bunlardan kimileri. Semptomlar çoklukla öbür hastalıkları taklit ediyor.

Kadınlar bu belirtilerin neyin işareti olduğunu bulabilmek için sık sık ultrason ve MRI da dahil birçok testlere giriyor.

Oxford Üniversitesi’ndeki çalışmanın baş araştırmacısı Dr. Tatjana Gibbons, “Bu standart taramalar hastalığı her vakit teşhis edemiyor ve çoklukla hastalığın çok ileri düzeyinde oluşan değişimleri fark ediyor” diyor.

“Bu, imajlı tarama sonuçları olağan olduğu söylenen birçok bayanın semptomlarla yaşamak zorunda kalması manasına geliyor.

“Erken teşhis bu insanların karar almalarına ve hayatlarıyla ilgili bir plan yapmalarına yardımcı olabilir.”

‘Çok uzun bir yolculuk’

Adet Sıhhati Projesi isimli yardım kuruluşunun kurucu ortağı Gabriella Pearson’a, 10 yılı aşkın müddet giderek berbatlaşan belirtiler ve bir dizi yanlış teşhisin akabinde, 23 yaşındayken endometriozis teşhisi kondu.

Şu a 33 yaşında olan Pearson, “eğer o devirde kelamı dinlenmiş ve hastalığı teşhis edilmiş olsaydı, şu an çok farklı bir durumda olabileceğini” söylüyor.

Endometriozis Pearson’ın bağırsaklarını, mesanesini ve yumurtalığını etkilemiş ve kalıcı hasar bırakmış.

“Ağrılar ve komplikasyonlar yüzünden mesleğimde ilerleyemedim ve üniversiteye gidemedim” diyor.

“Ruh sıhhati, maddi durum, iş hayatı ve doğurganlık üzerinde de zincirleme tesiri var. Bu yüzden beşerler ne kadar erken teşhis alırsa, genç yaşlardan itibaren daha kaliteli bir ömür sürme ihtimalleri artar.”

Pearson onu yataklara düşüren ve acıyla kıvrandıran adetleri başladığında 10 yaşındaydı.

Yıllar geçtikçe yediği her şey midesini ağrıtır oldu.

Ona evvel bunların “kadın olmanın bir parçası” olduğu; daha sonra bu semptomların huzursuz bağırsak sendromu ya da gerilimle irtibatlı olabileceği söylendi.

Ona endometriozis olma ihtimalinin yüksek olduğunu söyleyen bir aile doktoru bulana kadar, altı yıl boyunca birçok doktora gidip gelmek zorunda kaldı.

“Bu çok uzun bir seyahatti ve görsel tarama tekniklerinin doğruluğunun çok daha yüksek olmasına gereksinimimiz var.

“Taha dengeli ve sağlam, hastanın vücuduna daha az müdahale eden bir teşhis yolunu hak ediyoruz.

“Ben bilhassa vücudumu çok istila eden ultrason konusunda çok zorlandım, çok acı vericiydi.”

Ultrason sonuçları farklı hekimlerden farklı yorumlar aldı.

Yıllar sonra, bedeninde neler olup bittiğini nitekim bilme gereksinimi duyduğu için, kesin teşhis almak emeliyle laparoskopi oldu.

Bulgular ‘heyecan verici’

Kesin teşhis konmadan bayanlara kimi tedaviler tavsiye edilebiliyor olsa da, o periyotta kesin bir teşhis alabilmenin tek yolu laparoskopiymiş. Bu karın bölgesine açılan küçük kesiklerden kamera sokulmasıyla yapılan bir operasyon.

Oxford Üniversitesi’nin araştırmasında doğrulanmış ya da kuşkulu endometriozisi olan 19 bayanın, marasiclatide ismi verilen bir moleküler izleyicinin enjeksiyonu ile birlikte tomografisi çekildi. Tomografi sürecinde verilen bu unsur, yeni kan damarlarının oluştuğu bölgelere tutundu. Bı bölgelerin erken endometriozis büyümesinin kilit bir modülü olduğu düşünülüyor.

Yeni teknik, endometriozis varlığı ya da yokluğu hakkında 16 bayana gerçek teşhis koydu.

Ayrıca, daha sonra yapılan operasyonla endometriozis hastası olduğu mutlaklaşan 1 7 olayın 14’ünü de zati bu teknik saptamıştı.

Dr. Gibbons bulguların heyecan verici olduğunu söylüyor.

“Bu teknik bilhassa yüzeysel peritoneal endometriozis için [hastalığın erken bir formu olduğu düşünülüyor] için son derece umut verici bir teşhis ve izleme aracı sunuyor”.

Bu tıbbın en yaygın lakin teşhis edilmesi en sıkıntı endometriozis tipi olduğu belirtiliyor.

Edinburgh Üniversitesi’nden jinekolog ve araştırmacı Dr. Lucy Whitaker bu son araştırmada yer almıyor, lakin “yeni ve daha az müdahaleci görüntüleme tekniklerine çok önemli bir gereksinim var” diyor.

“Bu ön bilgiler çok heyecan verici ve daha çok araştırma gerektiriyor. Doğrulanırsa, daha erken bir kademede müdahale etmeye, daha erken tanıya ve potansiyel olarak daha erken tedavi görmeye başlamasına fırsat sunar.”

Yeni teknik hastalığın vakitle nasıl değiştiği ve farklı tedavilerin nasıl işlediğini takip etme manasında da rol oynayabilir.

Dr. Whitaker ayrıca tomografi ve moleküler izleyicinin hastayı radyasyona maruz bıraktığı ve laparoskopinin riskleriyle karşılaştırırken bunun da dikkate alınması gerektiğini de ekliyor.

Çalışma, Oxford Üniversitesi’ndeki Nuffield Bayan ve Üreme Sıhhati Kısmı ile Serac Healthcare tarafından yürütüldü ve Lancet Obstetrics, Gynaecology and Women’s Health (Lancet Doğum Bilimi, Jinekoloji ve Bayan Sağlığı) mecmuasında yayımlandı.

Çikolata kistinin belirtileri neler olabilir?

Bu habere Vicki Loader de katkıda bulunmuştur.